Logo

დიაბეტის, ენდოკრინული და გულ-ფილტვის დაავადებების ცენტრი
რა არის ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტი?
2020-10-13 გაზიარება ავტორი: ლალი ნიკოლეიშვილი

რა არის ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტი?

რა არის ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტი?


ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტი არის დაავადება, რომელიც არღვევს გლუკოზის მეტაბოლიზმს. ორგანიზმში ყველა უჯრედს ჭირდება გლუკოზა ნორმალური ფუნქციონირებისთვის. გლუკოზა უჯრედში აღწევს ჰორმონ ინსულინის მეშვეობით. თუ არ გვაქს საკმარისი ინსულინი, ან ორგანიზმი არ რეაგირებს სათანადოდ ინსულინზე, გლუკოზის აკუმულაცია ხდება სისხლში.


არსებობს 2 ტიპის დიანეტი. პაციენტების ვისაც აქვთ ტიპი 1 დიაბეტი გამოიმუშავებენ ცოტა ინსულინს ან საერთოდ არ გამოიმუშავებენ. ტიპი 2 დიაბეტის შემთხვევაში, ხდება ცოტა ან რეზისტენტული ინსულინის გამომუშავება.


რა სიმპტომები ახასიათებს ტიპი 1 შაქრიან დიაბეტს?

  • გაძლიერებული წყურვილი
  • დაღლილობის შეგრზნება
  • ხშირი შარდვა
  • წონის კლება
  • დაბინდული მხედველობა


გარკვეულ შემთხვევაში, ასევე გვაქვს გულისრევის შეგრზნება ან ღებინება, მუცლის ტკივილი, გახშირებული სუნთქვა.


როგორ მივხვდეთ, რომ გვაქვს ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტი?


იმისთვის, რომ დადგინდეს გვაქვს თუ არა სახეზე ტიპი 1 დიაბეტი, საჭიროა სისხლში გლუკოზის განსაზღვრა. თუ გლიკემიური მაჩვენებელი იქნება ნორმაზე მაღალი, ექიმი სხვა ფაქტორებიდან გამომდინარე გადაწყვეტს სახეზეა ტიპი 1 თუ ტიპი 2 დიაბეტი.


როგორ ვუმკურნალოთ ტიპ 1 დიაბეტს?


ტიპი 1 დიაბეტის მკურნალობა მოიცავს 2 ასპექტს

  • გლიკემიის ხშირი კონტროლი, ან გლიკემიის უწყვეტი მონიტორინგი
  • ინსულინის ინექცია, ან ინსულინის პომპა

ტიპი 1 დიაბეტის მქონე პაციენტებისთვის საჭიროა, ზუსტი კვებისა და ფიზიკური აქტივობის დაგეგმვა იმიტომ, რომ ჭარბი კვება იწვევს სისხლში შაქრის დონის მომატებას, ინტენსიური ფიზიკური აქტივობა კი დაბლა წევს მას. მნიშვნელოვანია მკურნალობის ზუსტი შერჩევა, რათა არ მოხდეს პაციენტის ცხოვრების ხარისხის გაუარესება.


რამდენად ხშირად არის საჭირო ექიმთან ვიზიტი?


სულ მცირე გეგმიურად საჭიროა წელიწადში ექიმთან 4 ვიზიტი, რიგ შემთხვევაში საჭიროა უფრო ინტენსიური ვიზიტი იმისთვის, რომ გლიკემია სამიზნე მაჩვენებლს მიუახლოვდეს და დიაბეტი იყოს კარგად კონტროლირებული.


ვიზიტისას მოხდება გლიკოზირებული ჰემოგლობინის განსაზღვა, რომელიც ადგენს გლიკემიის საშუალო მაჩვენებელს ბოლოო 3 თვის მანძილზე. აღნიშნული ტესტი აძლევს ექიმს საშუალებას შეაფასოს მკურნალობის სქემის სიზუსტე და საჭიროების შემთხვევაში მოახდინოს მისი მოდიფიკაცია.


ზოგიერთი ვიზიტისას ექიმმა შესაძლოა შეაფასოს ჯანმრთელობის სხვა მდგომარეობები, მაგალითად განისაზღვროს ქოლესტერინი სისხლში ან მოხდეს წნევის მონიტორინგი, ამიტომ აუცილებელია ექიმთან რეგულარული ვიზიტი, დიაბეტთან ასოცირებული გართულებების ადრეული გამოვლენისთვის და მათი პრევენციისთვის.


რატომ არის მნიშვნელოვანი გლიკემიური მაჩვენებლის ნორმის დიაპაზონში შენარჩუნება?


მაღალი შაქრის მაჩვენებელმა სისხლში შესაძლოა მიგვიყვანოს სერიოზულ გართულებამდე დროთა განმავლობაში:

  • ნერვის დაზიანება
  • თირკმლის დაავადებები
  • მხედველობის პრობლემები (ზოგ შემთხვევაში სიბრმავე)
  • ტკივილი ან მგრზნობელობის დაკარგვა ზედა და ქვედა კიდურებში
  • თითის, ტერფის ან ფეხის ამპუტაცია
  • გულსისხძარღვთა დაავადებები და ინსულტი


დაბალ გლიკემიურ მაჩვენებლებს ასევე შეუძლიათ პრობლემების გამოწვევა. იგი იწვევს ტაქიკარდიას, კანკალს და ოფლიანობას. თუ სისხლში შაქრის დონე მნიშვნელოვნად დაბალია შესაძლოა ჰქონდეთ თავის ტკივილი, ძილიანობა, გონების დაკარგვა და კრუნჩხვებიც კი.


რატომ არის მნიშვნელოვანი წნევისა და ქოლესტერინის კონტროლი?


დიაბეტის მქონე პირებს აქვთ მაღალი რისკი გულსისხლძარღვთა დაავადებებისა და ინსულტის განვითარების, დიაბეტის არმქონე პირებთან შედარებით. წნევის მონიტორინგი და დაბალი ქოლესტერინის შენარცუნება ამცირებს აღნიშნულ რისკებს. თუ გაქვთ დანიშნული წნევისა და ლიპიდური ცვლის მოსაწესრიგებელი მედიკამენტოზური საშუალებები, ყურადღებით შეასრულეთ დანიშნულება, რადგან კვლევებმა აჩვენა, რომ მკურნალობას შეუძლია აღნიშნული გართულებების პრევენცია.


თუ გვსურს დაორსულება?


ტიპი 1 დიაბეტის მქონე ქალბატონებს, როგორც წესი აქვთ ჯანსაღი ორსულობა. თუ გეგმავთ დაფეხმძიმებას, დარწმუნდით რომ აკონტროლებთ სათანადოდ გლიკემიურ მაჩვენებლებს ორსულობამდე და ორსულობის დროს. გლიკემიის კონტროლი დაგიცავთ თქვენ და ნაყოფს შესაძლო გართულებებისგან.