Logo

დიაბეტის, ენდოკრინული და გულ-ფილტვის დაავადებების ცენტრი
ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტი - მიმოხილვა
2020-10-13 გაზიარება ავტორი: ლალი ნიკოლეიშვილი

ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტი - მიმოხილვა


ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტი არის ქრონიკული მდგომარეობა როდესაც კუჭუკუნა ჯირკვალი წარმოქმნის ძალიან ცოტა ინსულინს ან საერთოდ არ წარმოქმნის მას


ინსულინი არის ჰორმონი, რომელიც ეხმარება გლუკოზას მოხვდეს უჯრედში, რათა იქ გარდაიქმნას ენერგიად. გლუკოზა არის შაქარი, რომელსაც ვიღებთ ჩვენი კვებითი რაციონიდან. ინსულინი აძლევს საშუალებას გლუკოზას მოხვდეს ორგანიზმში იმ უჯრედში, რომლსაც ესაჭიროება ენერგია, ხოლო ის ენერგია რომელიც არ გამოიყენება ინახება, ცხიმის უჯრედის სახით, შემდგომი მოხმარებისთვის. ინსულინის გარეშე, შაქრის აკუმულაცია ხდება სისხლში, რომელიც დროთა განმავლობაში საზიანო ხდება ორგანიზმისთვის.

  • ტიპი 1 დიაბეტი მოითხოვს რეგულარულ შაქრის კონტროლს და ინსულინ თერაპიას. მედიკამენტოზური მკურნალობა, ცხოვრების სტილის მორგება, და თვითკონტროლი ამცირებს დიაბეტთან ასოცირებული გართულებების რისკებს.
  • ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტი როგორც წესი ვითარდება ბავშვობაში ან მოზრდილობისას, თუმცა შესაძლებელია განვითარდეს ნებისმიერ ასაკში. ამერიკის შეერთებულ შტატებში, კანადასა და ევროპაში, ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტით დაავადებული პაციენტების რაოდენობა შეადგენს დიაგნოსტირებული დიაბეტის 5-10%ს.

ტიპი 1 დიაბეტის გავლენა


იყო დიაგმოსტირებული, როგორც ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტის მქონე პაციენტი შესაძლოა იწვევდეს უსაფუძვლო შიშს, ხშირად ჩნდება კითხვები თუ რატომ განვითარდა, რას ნიშნავს აღნიშნული მდგომარეობა სამომავლო ჭრილში და რამდენად მოახდენს ეს გავლენას ყოველდღიური ცხოვრების რუტინაზე.


პაციენტთა უმრავლოსაბ, დიაგნოსტირების შემდგომი თვეები გადატვირთულები არიან ემოციური აღმა და დაღმა სვლებით. მნიშვნელოვანია, რომ პაციენტმა და ოჯახის წევრებმა გაიაზრონ, რომ დიაბეტთან ასოცირებული რუტინა, უკვე მათი ყოველდღიურობაა. (გლიკემიის კონტროლი, ექიმთან ვიზიტი, ინსულინის ინექცია, კვება და ტერფის მოვლა)


მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს ახლად დიაგნოსტირებული პაციენტებისთვის დიაბეტის სკოლას, რომ მოხდეს პაციენტის სათანადო განათლება.


მიუხედავად რისკებისა, რომელიც ასოცირებულია ტიპი 1 დიაბეტთან, უმეტესი პაციენტებისა აგრძელებს ცხოვრებას ჩვეული რიტმით. დიაბეტი არ ნიშნავს განსაკუთრები კვებითის დასრულებას, როგორიცაა დაბადების დღის ტორტი. სწორი მკურნალობის გეგმის შემთხვევაში, თითქმის არ ხდება ცხოვრების წესის მოდიფიკაცია.


ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტის გამომწვევი მიზეზები


ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტი, როგორც წესი ვითრდება იმუნური სისტემის მიერ პანკრეასში ინსულინ-წარმომქმნელი უჯრედების (ბეტა უჯრედები) აუტოიმუნური განადგურებით. ასეთი ტიპის აუტოიმუნური პასუხის გამომწვევი მიზეზი ჯერ კიდევ შესწავლის საგანია.


ეს პროცესი შესაძლებელია მიმდინარეობდეს თვეები ან წლები, თუმცა არ იყოს გამოხატული სიმპტომატიკა. მაღალი შაქრები და მასთან ასოცირებული სიმპტომები (ხშირი შარდვა, წყურვილი) არ გამოვლინდება მანამდე სანამ 90%-ზე მეტი წილი უჯრედების არ იქნება განადგურებული.


ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტი შესაძლებელია განვითარდეს, ოჯახური ისტორიის მქონე პაციენტებში, ან ისეთ პაციენტებში ვისაც არ აქვთ ოჯახური ისტორია. ორივე შემთხვევაში, პაციენტები ვისაც უვითარდებათ დიაბეტი აქვთ ერთი ან მეტი რისკფაქტორის შემცველი გენი. გარემო პირობები და ზოგიერთი ვირუსით ინფიცირება შესაძლოა ტრიგერი გახდეს აუტოიმუნური პროცესების.


იმ პაციენტთა ახლო ნათესავები (შვილები, დედმამიშვილები), ვისაც აქვთ ტიპი 1 დიაბეტი დიაგნოსტირებული, წარმოადგენენ მაღალი რისკის ჯგუფს. გენეტიკური ტესტირება შესაძლოა დაგვეხმაროს განვსაზღვროთ დიაბეტის განვითარების რისკები, თუმცა ასეთი კვლევა მხოლოდ კლინიკურ კვლევებში მონაწილეთათვის არის ხელმისაწვდომი. იმ ოჯახის წევრებს რომელთაც აქვთ დიაბეტის განვითარების მაღალი რისკი, აქვთ მომატებული „პანკრეასული აუტოანტისხეულები“ სისხლში, რომელიც შესაძლოა იყოს ინდიკატორი ტიი 1 დიაბეტის განვითარების. ეს ტესტები არ ტარდება რუტინულად.


ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტის დიაგნოსტირება


ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტის დიაგნოსტირება მოიცავს სიმპტომატიკას და სისხლის ანალიზებს.


სიმპტომები - უმეტესი პაციენტების ვისაც განუვითარდათ ტიპი 1 დიაბეტი განიცდიან ჰიპერგლიკემიისთვის დამახასიათებელ სიმპტომატიკას:

  • გაძლიერეული წყურვილი
  • დაღლილობის შეგრძნება
  • ხშირი შარდვა
  • დაბინდული მხედველობა
  • შიმშილის შეგრძნება
  • უნებლიე წონის კლება
  • ხშირი საშარდე გზების ინფექციები
  • ჭრილობების გაძნელებული შეხორცება


იშვიათად გვხვდება კეტოაციდოზი- ამ შემთხვევაში პაციენტს აქვს მაღალი შაქრის მაჩვენებელი, გულისრევის შეგრზნება ან ღებინება, მუცლის ტკივილი, გახშირებული სუნთქვა, თავის დუნედ გრძნობა, კონცენტრაციის გაძნე;ენა, და ზოგ შემთხვევაში კომა. კეტოაციდოზი არის გადაუდებელი მდგომარეობა, რომელიც საჭიროებს სტაციონარულ ზედამხედველობას.


სისხლის ანალიზი - გლიკემიის მაჩვენებლის განსაზღვრა სისხლში


ტიპი 1 და ტიპი 2 დიაბეტის შედარება - როგორც წესი ტიპი 1 დიაბეტის განსხვავება ტიპი 2-ისგან არის ძალიან მარტივი, თუმცა რიგ შემთხვევაში საჭირო შეიძლება გახდეს უფრო ღრმა კვლევა, რომ დაისვას ზუსტი დიაგნოზი თუ რომელი ტიპის დიაბეტი გვაქვს სახეზე.


ტიპი 1 დიაბეტის მკურნალობა - ტიპი 1 დიაბეტის მკურნალობა გულისხმობს გუნდურ მიდგომას, რაც მოიცავს ექიმის პაციენტის და მისი ოჯახის წევრების სრულ ჩართულობას, რიგ შემთხვევაში საჭიროა ნუტრიციოლოგის, რეაბილიტოლოგის და პოდოლოგის ჩართულობას.


ტიპი 1 შაქრიანი დიაბეტის გართულებები - გლიკემიური მაჩვენებლების ნორმის დიაპაზონში შენარჩუნება, მნიშვნელოვნად ამცირებს დიაბეტთან ასოცირებული გარტულებების რისკებს, ხანგრძლივ პერსპექტივაში. ეს ნიშნავს იმას, რომ უნდა მოხდეს შაქრების მაჩვენებლების კონტროლს გლუკომეტრით რამდენიმეჯერ დღის განმავლობაში, ან უწყვეტი გლუკოზის მონიტორინგის მოწყობილობით, გაიკეთონ ისულინის ინექცია, ან მოიხმარონ ინსულინის პომპა, აკონტროლონ კვება და რეგულარულად იარონ ექიმთან ვიზიტზე. ასევე, უნდა მოხდეს თვალის ფსკერის მონიტორინგი ოფთალმოლოგის მიერ, ტერფის შეფასება და თირკმლის ფუნქციის შეფასება რეგულარულად.


ტიპი 1 დიაბეტის მქონე პაციენტები წარმოადგენენ კარდიო-ვასკულარული დაავადებების რისკ ჯგუფს, ამასთან სწორი მიდგომით შესაძლებელია ამ რისკების შემცირება:

  • მწეველობისთვის თავის დანებება
  • წნევის რეგულარული კონტროლი, კვება, ფიზიკური აქტივობა და ადექვატური მკურნალობა
  • გლიკოზირებული ჰემოგლობინის მაჩვენებლების 7%-მდე შემცირება
  • პაციენტებში ვისაც აქვთ კარდიოვასკულური დაავადებები ან წარმოადგენენ მაღალ რისკს დაბალი დოზით ასპირინით მკურნალობა


ორსულობა და ტიპი 1 დიაბეტი


ტიპი 1 დიაბეტის მქონე ქალ პაციენტებ, ნორმალურ შემთხვევაში არ აქვთ დაორსულების პრობლემა და ყავთ ჯანმრთელი ვილები. ამასთან, მნიშვნელოვანია გლიკემიის მკაცრი კონტროლი დაორსულებამდე და ორსულობისას, რომ ავირიდოთ თავიდან გართულებები.

მეტი ინფორმაციისთვის გაეცანით ხშირად დასმულ შეკითხვებს, ტიპი 1 შაქრიან დიაბეტზე.