Logo

დიაბეტის, ენდოკრინული და გულ-ფილტვის დაავადებების ცენტრი
ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტი - მიმოხილვა
2020-10-13 გაზიარება ავტორი: ლალი ნიკოლეიშვილი

ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტი - მიმოხილვა

ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტი არის დაავადება, რომლის დროსაც ხდება გლუკოზის სწორი მეტაბოლიზმის დარღვევა. ის ასევე არღვევს ენერგიის შენახვის (მათ შორის ცხიმების) გზებს.


ჩვენს ორგანიზმში ყველა უჯრედს ჭირდება გლუკოზა ნორმალური ფუნქციონირებისთვის. გლუკოზა უჯრედში აღწევს ჰორმონი ინსულინის დახმარებით. ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტის დროს, ორგანიზმი წყვეტს რეაგირებას ინსულინზე მიუხედავად მისი მაღალი კონცენტრაციისა და დროთა განმავლობაში, კუჭუკანა ჯირკვალი იფიტება და იგი ვეღარ წარმოქმნნის საკმარისი ოდენობით ინსულინს. იყო ჭარბწონიანი და განსაკუთრებით იყოს დიდი ოდენობით ცხიმის აკუმულაცია ღვიძლისა და მუცლის რეგიონში, ზრდის ინსულინის მოთხოვნას. ეს იწვევს გლუკოზის სისხლში დაგროვებას და მივყავართ ჯანმრთელობის პრობლემებამდე, თუ არ ვუმკურნალეთ.


ტიპი 2 დიაბეტის მქონე პაციენტები საჭიროებენ რეგულარულ მონიტორინგს, და განგრძობას მკუნალობას, რათა შენარცუნდეს გლიკემიის ციფრების სამიზნე მაჩვენებლები. მკრნალობა მოიცავს ცხოვრების წესის ცვლილებას , თვით-მონიტორინგის შეფასებას და მედიკამენტოზურ მკურნალობას; ამ კომპონენტების კომბინაციას შეუძლია დიაბეტის გართულებების პრევენცია. პაციენტის განათლება უნდა გაგრძელდეს სიცოცხლის ბოლომდე.


რატომ არის დიეტა მნიშვნელოვანი?


კვებითი უნარების გამომუშავება ის ძირითადი ნაწილი ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტის მკურნალობის. გაგონილი გექნებათ „დიაბეტის ABC“, რომელიც მოიცავს 3 ძირითად ასპექტს, რომელიც უნდა იყოს კარგად გაკონტროლებული რათა იმართოს დიაბეტი ეფექტურად:


A1c- გლიკოზირებული ჰემოგლობინი, რომელიც ადგენს ბოლო სამი თვის განმავლობაში საშუალო გლიკემიურ მაჩვენებელს, Blood pressure (სისხლის წნევა), და Cholesterol - ქოლესტერინი. შაქრის მაჩვენებლების ოპტიმალურ დიაპაზონში შენარჩუნება, გვეხმარება შევამციროთ ისეთი შესაძლო გართულებები, რომელიც აზიანებს, თვალებს, თირკმელებს და ნერვებს. ქოლესტერინის სამიზნე მაჩვენებლის მიღწევა ამცირებს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების გართულებების რისკს, რომელიც საკმაოდ ხშირია ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტის მქონე პაციენტებში.


ბევრი ფაქტორი მოქმედებს იმაზე, თუ როგორ აკონტროლებს პაციენტი დიაბეტს. პაციენტს შეუძლია შეამციროს დიაბეტის გართულებათა რისკები, ექიმის მითითებების ზედმიწევნით შესრულების შემთხვევაში, რაც მოიცავს დიეტას, ფიზიკურ აქტივობას, გლუკოზის თვით-მონიტორინგს, და დანიშნული მედიკამენტების სრულფასოვნად მიღებას. კვებითი ცვლილებები, ძირითადად ფოკუსირებულია იმაზე, რომ მიიღოთ ის აუცილებელი ნუტრიენტები რაც ესაჭიროება ადამიანის ორგანიზმს და წონის შენარჩუნებას ნორმის დიაპაზონში. თუ პაციენტი იმყოფება ინსულინ თერაპიაზე, საჭირო ხდება კონტროლი იმისა თუ რას ვჭამთ და როდის. დიეტის დაცვა შესაძლოა დიდი გამოწვევა იყოს პაციენტისთვის. ამიტომ ხშირად ხდება საჭირო ნუტრიციოლოგის მიერ კონკრეტული სპეციფიკური კვებითი რეჟიმის შექმნა, რომელიც მორგებულია პაციენტის დღის წესრიგზე, ცხოვრების წესზე და პერსონალურ უპირატესობებზე.


შაქრიანი დიაბეტი ტიპი 2 , დიეტა და წონა


თუ პაციენტი არის ჭარბწონიანი ან მსუქანი, წონის კლებას შეუძლია გააუმჯობესოს შაქრის კონტროლი სისხლში, შეამციროს სისხლის წნევა და ქოლესტერინის მაჩვენებლები


წონის კლება- თქვენი ექიმი ინდივიდუალურად დასახავს წონის კლების გეგმას და იდეალური წონის დიაპაზონს. პაციენტებისთვის ვინც არიან ჭარბწონიანი ან მსუქნები ტიპიურად სამიზნე მაჩვენებელი არის არსებული წონის 5-10% კლება. პაციენტი რომელიც იწონის 113კგ.-ს იგულისხმება, რომ უნდა დაიკლოს 5-10 კილომდე. მიუხედავად ამისა სულ მცირედ წონის კლებასაც კი შეუძლია გააუმჯობესოს მდგომარეობა. ფაქტობრივად, კალორიების შემცირებას წონის კლების გარეშეც კი შეუძლია პაციენტის ჯანმრთელობის გაუმჯობესება.


პირველი მიდგომა წონის კლებასთან მიმართებაში მოიცავს კალორიების შემცირებას და რეგულარულ ფიზიკურ აქტივობას. ასევე არსებობს განსხვავებული სტრქატეგიები პაციენტთათვის რომელთაც აქვს წონის კლების პრობლემა, ეს მოიცავს მედიკამენტოზურ მკურნალობას და ქირურგიას.


წონის მატების თავიდან აცილება - ტიპი 2 დიაბეტის ზოგიერთი მკურნალობა შესაძლოა გახდეს წონის მატების მიზეზი, როგორიცაა ინტენსიური ინსულინ თერაპია და ზოგიერთი ორალური მედიკამენტი. შემდეგი რჩევები დაგეხმარებათ თავიდან აიცილოთ არასასურველი8 წონის მატება:

  • აკონტროლეთ წონა რეგულარულად (აიწონეთ ყოველ დილას). თუ ყოველკვირეულად იმატებთ 1-3 კგ-ს სცადეთ შეამციროთ მიღებული კალორიების რაოდენობა და გაზარდოთ ფიზიკური აქტივობა. არ დაელოდოთ წონის მკვეთრ მატებას, რადგან მისი დაკლება ბევრად რთული იქნება.
  • შაქრის რეგულარული კონტოლი აუმჯობესებს მკურნალობას, და შესაძლებელია მაჩვენებლების გამო მოგიწიოთ კალორიების რაოდენობის შემცირება რაც ხელს შეუწყობს წონის კლებას.
  • თუ შაქრის მაჩვენებლები ხშირად არის ნორმაზე დაბალი დღის გარკვეულ მონაკვეთში, სასურველია ექიმმა შეამციროს დანიშნული მედიკამენტების დოზა და არ გაზარდოს ულუფა.


ვარჯიში - რეგულარული ვარჯიში დაგეხმარებათ წონის კორექციასა და მის შენარჩუნებაში. ფიზიკურ აქტივობას აქვს სხვა ბევრი სარგებელიც. რეკომენდებული დატვირთვისს დრო საშუალოდ არის 30 წუთი ყოველდღიურად.


თუ იმყოფებით ინსულინ თერაპიაზე ან ტაბლეტ თერაპიაზე რომელიც შაქრისმაჩვენებლებს წევს დაბლა, აჭირო იქნება ვარჯიშამდე გლიკემიის კონტროლი. თუ გადახვალთ ვარჯიშის უფრო ინტენსიურ სახეობაზე, ან გაზრდით ვარჯიშის დროს, და აპირებთ რომ გააგრძელოთ მომავალში მსგავსი ფიზიკური აქტივობა, გაიზომეთ შაქრის მაჩვენებელი ყოველ 15 წუთში. ეს დაგეხმარებათ აღიქვათ, რამდენად სენსიტიურია ფიზიკურ აქტივობაზე გლიკემიური მაჩვენებელი.

ტიპი 2 დიაბეტი და ალკოჰოლ


ზომიერად მიღებული ალკოჰოლის ოდენობა ( 1 ჭიქა ქალებისთვის ან 2 ჭიქა მამაკაცებისთვის) საკვებთან ერთად არ მოქმედებს მნიშვნელოვნად გლიკემიურ მაჩვენებელზე. ალკოჰოლმა შეიძლება მცირე რაოდენობით გაზარდოს შაქრის მაჩვენებელი, ხოლო შემდეგ ამას მოჰყვება მისი შემცირება. შედეგად, მნიშვნელოვამია გლუკოზის ინტენსიუსი მონიტორინგი ალკოჰოლის მოხმარებისას, რათა დადგინდეს ხომ არ არის საჭირო მკურნალობის სქემის მცირედი ცვლილება. (მაგ. ინსულინის დოზის შეცვლა)


შერეული სასმელები, როგორიც არის ხილის წვენი ან კლასიკური კოლა, შესაძლებელია ზრდიდეს გლიკემიურ მაჩვენებელს, ისევე როგორც მიღებული კალორიების რაოდენობას. ასევე, კალორიები, რომელთავ ვიღებთ ალკოჰოლიდან აქვთ მცირე კვებითი ღირებულება და შესაძლებელია მიგვიყვანოს წონის მატებამდე (ან გააძნელოს წონის კლება). თუ ხართ ტაბლეტ თერაპიაზე, საჭირო არ არის მედიკამენტების სქემის მორგება იმ შემთხვევისთვის როცა იღებთ ალკოჰოლს ზომიერი რაოდენობით, ან საკვებთან ერთდ.


როგორ ვიკვებოთ?


არ არსებობს ოპტიმალური დიეტა ან კვებითი გეგმა დიაბეტის მქონე პაციენტებისთვის. საუკეთესო დიეტა კონკრეტული ინდივიდუალისთვის განპირობებულია მრავალი ცხოვრებისეული ფაქტორით, როგორიცაა არსებობს თუ არა სხვა თანხმლები დაავადება, არის თუ არა მიზანი წონის კლება, აქვს თუ არა განსხვავებულლი კვებითი ჩვევები პაციენტს და ა.შ. ამიტომ ვეცდებით განაზოგადოთ და მოგაწოდოთ ზოგადი რეკომენდაციები დიეტის შესახებ:

  • მნიშვნელოვანია ვაკონტროლოთ მიღებული კალორიებსა და ნახშირწყლების რაოდენობა ფიზიკურ აქტივობასთან მიმართებაში. ეს რეკომენდაცია მიღებულია როგორც დიაბეტის ისე არადიაბეტიან პაციენტებში ვისაც ესაჭიროება წონის კლება.
  • დიეტა რომელიც მოიცავს ნახშირწყლებს ხილიდან, ბოსტნეულიდან, მთლიანი მარცვლეულიდან, პარკოსნებიდან და უცხიმო რძის პროდუქტებიდან. დიაბეტის მქონე პაციენტებისთვის მნიშვნელოვანია თავი აარიდონ შაქრით ტკბილ სასმელებს (ხილის წვენები). ოპტიმალური მოხმარებული ნახშირწყლების რაოდენობა არ არსებობს, ამიტომ მნიშვნელოვანია დიაბეტის მქონე პაციენტებმა გლიკემიურ მაჩვენებლთან მიმართებაში დაარეგულირონ მათთვის ინდივიდიუალური რაოდენობა.
  • ზოგადად მისაღებია კვების სხვადასხვა მოდელი (დაბალი ცხიმის, დაბალი ნახშირწყლის, ხმელთაშუა ზღვის, ვეგეტარიანული). ჯანსაღი დიეტის შერჩევა, რომელიც გამდიდრებულია იმ პროდუქტით, რომელიც გიყვართ გაამარტივებს კვებითი უნარების გამომუშავებას. აუცილებელია დიეტის ექიმთან შეთანხმება, რათა შეფასდეს კონრეტული კვების მოდელის შესაბამისობა თქვენს არსებულ მდგომარეობასთან, რადგან შესაძლებელია არსებობდეს გარკვეული ტიპის შეზღუდვები.
  • დადგენილია, რომ მიღებული ცხიმის წარმომავლობა (ტიპი), ბევრად მნიშვნელოვანია მის რაოდენობაზე. გაჯერებული და ტრანს ცხიმები, რომელიც გვხვდება მყარი სახით, როგორიცაა ყველი, წითელი ხორცი, მარგარინი, და ნებუისმიერი მყარი ცხიმი, გარდა კარაქისა, რომელიც არის ცუდიც და კარგიც, ის არის გაჯერებული ცხიმი, თუმცა იგი ზრდის როგორც კარგი ისე ცუდი ცხიმების მაჩვენებელს ჩვენს ორგანიზმში, და შესაძლებელია მოვიაზროთ ნახშირწყლების გვერდით. ასეთი ცხიმები სასურველია ჩავანაცვლოთ პოლიგაუჯერებელი ცხიმებით, როგორიცაა თევზიდან მიღებული ცხიმი, ზეითუნის ზეთი და თხილეულიდან მიღებული ცხიმი. რადგან დიაბეტი ზრდის კორონარული დაავადებების რისკს, დაბალი გაჯერებული ცხიმისა და ტრანსცხიმების რაოდენობა, დაგეხმარებათ დაარეგულიროთ ქოლესტერინის მაჩვენებელი და შეამციროთ აღნიშნული რისკები.
  • ნუტრიციოლოგი დაგეხმარებათ, განსაზღვროთ მიღებული ცილის რაოდენობა, რომელიც საჭიროა თქვენთვის. ზოგადად კი უმჯობესია ცილა მივიღოთ უცხიმო ხორცისგან, ხიზილალიდან, ლობიოდან, სოიოდან, და თხილიდამ და შეამციროთ წითელი ხორცის რაოდენობა
  • უჯრედისით მდიდარი საკვების მიღება დაგეხმარებათ უკეთესად აკონტროლოთ შაქრის მაჩვენებლები.
  • თავი აარიდეთ ხელოვნურ დამატკბობლებს, და ეცადეთ მიიღოთ მეტი წყალი
  • წარსულში დიაბეტის მქონე პაციენტები თავს არიდებდნენ ნებისმიერ საკვებს, რომელიც შეიცავდა შაქარს. ეს ასე აღარ არის რეკომენდებულია, თუმცა მნიშვნელოვანია მოხდეს კალკულაცია რა რაოდენობით ხდება შაქრის მოხმარება მიღებული ნახშირწყლების რაოდენობასთან მიმართებაში, და რამდენად შეესაბამება არსებულ მკურნალობას
  • საკვები, რომელზეც მითითებულია „შაქრის გარეშე“, ან „ცხიმის გარეშე“, არ ნიშნავს, რომ შეიცავს ნაკლებ კალორიას, ამიტომ ყურადღებით წაიკითხეთ ანოტაცია და განსაზღვრეთ რამდენად ოპტიმალურია აღნიშნული პროდუქტი თქვენთვის

შესაძლებელია თქვენთვის სწორი დიეტის შერჩევა დიდ გამოწვევად იქცეს დიაბეტთან მიმართებაში, მაგრამ დროთა განმავლობაში დაგროვილი გამოცდილებით, ექიმის თანადგომით, უმეტესი პაციენტების იმუშავებენ უნარს ზედმეტი ძალისხმევის გარეშე მოარგონ კვება ცხოვრების სტილს, რასაც ქვია შაქრიამი დიაბეტი.

მეტი ინფორმაციისთვის გაეცანით ხშირად დასმულ შეკითხვებს, ტიპი 2 შაქრიან დიაბეტზე.